Nazwy ulic w przedwojennej Jaworzynie Śląskiej


1 maja

Bahnhofstraße (pol. ulica dworcowa). Najstarsza ulica w Jaworzynie Śląskiej. Powstała razem z przystankiem kolejowym, wokół którego rozrastała się miejscowość. Na zdjęciu ulica przed obecnym budynkiem dworca kolejowego, lata 20. XX wieku.


Ceglana

Ziegeleistraße (pol. ulica ceglana). Nazwa wzięła się od cegielni, która funkcjonowała przed II Wojną Światową na końcu tej ulicy. Poniżej fragment mapy z zaznaczoną lokalizacją cegielni (Zgl).


Ludwika Ekerta

Eckertstraße (niem. ulica Eckerta). Po II Wojnie Światowej nazwę ulicy spolszczono, przyjęto nazwę Ludwika Ekerta. Poniżej fragment mapy z 1943 roku z zaznaczoną nazwą ulicy.


Jana Pawła II

Mittelstraße (pol. ulica środkowa), Siedlungstraße (pol. ulica osiedlowa), a następnie General Litzmann Straße (pol. ulica gen. Litzmanna). Po 1945 roku zmieniono nazwę ulicy na generała Michała Roli-Żymierskiego, a w 2003 ulica przyjęła nazwę Jana Pawła II. Poniżej fragment mapy z 1943 r. z zaznaczoną nazwą ulicy.


Kościelna

Kirchstraße (pol. ulica kościelna). Nazwę swą ulica wzięła od znajdującej się przy niej świątyni staroluterańskiej. Po 1945 roku nazwę ulicy spolszczono wprost, nazywając ją ulicą Kościelną. Poniżej fragment mapy z 1941 r. z nazwą ulicy.


Kościuszki Tadeusza

Paul Keller Straße (pol. ulica Paula Kellera). Nazwę swoją ulica zaczerpnęła od niemieckiego pisarza, urodzonego 6 lipca 1873 r. w Milikowicach (niem. Arnsdorf), Paula Kellera. Na przedwojennej fotografii poniżej, widoczne skrzyżowanie ulic Kościuszki i Jana Pawła II. Przed II Wojną Światową, był okres, kiedy ulice te nie miały nazwy. Ten fragment miejscowości nazywano siedlung (osiedle).

Königszelt (Jaworzyna Śląska), Nowe osiedle mieszkaniowe (siedlung) na Paul Keller-strasse (ul. Kościuszki) oraz gen. Litzmann-strasse (ul. Jana Pawła II).

Mickiewicza Adama

Schulstraße (pol. ulica szkolna), ze względu na zlokalizowaną przy niej szkołę. W 1938 roku zmieniono nazwę ulicy na Zietenstraße, od postaci pruskiego generała kawalerii, Hansa Joachima von Zieten, urodzonego 14.05.1699 r. w Wustrau k. Neuruppin. Poniżej mapa z 1941 r. z nazwą ulicy.


Ogrodowa

Gartenstraße (pol. ulica ogrodowa). W 1925 r. towarzystwo Schlesische Heimstätte opracowało plan zagospodarowania i rozwoju dla Königszelt. Wtedy to podjęto decyzję o przeznaczeniu terenu wzdłuż dzisiejszej ulicy Ogrodowej na ogródki działkowe (niem. schrebergärten). Wcześniej na tym terenie dominowały pola uprawne. Poniżej fragment mapy z 1941 r. z nazwą ulicy.


Pocztowa

Poststraße (pol. ulica pocztowa). Nazwa pochodzi od budynku poczty, jednego z najstarszych w Jaworzynie Śląskiej. Przez krótki okres przed 1945 ulicę nazwano też Porschstraße. Po II Wojnie Światowej nazwę ulicy spolszczono wprost na Pocztową. Na obrazku poniżej budynek poczty oraz skrzyżowanie ulic Pocztowej z 1 Maja.


Polna

Feldstraße (pol. ulica Polna). Nazwa wzięła się prawdopodobnie z faktu, że w momencie nadania nazwy, na jej końcu znajdowały się po prostu pola uprawne. Było tak jeszcze na początku XX wieku. Wyrobisko po kopalniach piasku, które tworzą dzisiejszą „żwirownię” powstało w latach późniejszych. Poniżej fragment mapy z 1941 r. z nazwą ulicy.


Powstańców Śląskich

Ladestraße (pol. ulica załadunkowa). Nazwa wzięła się od kolejowego terenu, wzdłuż którego ciągnie się ulica. Znajdowały się na nim rampy rozładunkowe oraz magazyny do przechowywania transportowanych koleją towarów. Po II Wojnie Światowej zmieniono nazwę ulicy na Powstańców Śląskich. Dzisiaj używa się nazwy Powstańców. Na fotografii poniżej budowa jednej z kolejowych ramp rozładunkowych przy ulicy.


Słowackiego Juliusza

Wilhelmstraße (pol. ulica Wilhelma). Swoją nazwę ulica zawdzięczała Wilhelmowi II Hohenzollernowi, ostatniemu niemieckiemu cesarzowi i królowi Prus. Na widokówce poniżej widoczna ulica od strony dzisiejszej ulicy Wolności.


Świdnicka

Schweidnitzerstraße (pol. ulica świdnicka). Nazwa zaczerpnięta od kierunku, w jakim prowadziła ulica, w kierunku miasta Świdnicy (niem Schweidnitz). Po II Wojnie Światowej nazwę spolszczono wprost. Poniżej fragment przedwojennej widokówki z widokiem ulicy.


Traugutta Romualda

Hindenburgstraße (pol. ulica Hindenburga). Ulica powstała latach 30. XX wieku wraz z osiedlem domków jednorodzinnych. Otrzymała nazwę ku czci zmarłego prezydenta Republiki Weimarskiej i III Rzeszy Niemieckiej, Paula von Hindenburga (1847-1934). Poniżej plan budowy osiedla z 1936 r.

Plan osiedla Hindenburgstraasse Traugutta Jaworzyna Śląska
Plan osiedla Hindenburgstrasse, Traugutta Jaworzyna Śląska

Westerplatte

Friedrichstraße (niem. ulica Fryderyka). Nazwa ulicy upamiętniała króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego. Ulica do lat 30. XX wieku, prowadziła prosto do pomnika Fryderyka II Wielkiego, znajdującego się w okolicach dzisiejszej Przychodni Zdrowia i Przedszkola w Jaworzynie Śląskiej, w lesie, w przedłużeniu obecnej ulicy Westerplatte.

Widok na Friedrichstrasse. W centrum kadru, na końcu ulicy widać początek alejki prowadzącej do pomnika oraz drzewa, które rosły po jej bokach
Widok na Friedrichstrasse. W centrum kadru, na końcu ulicy widać początek alejki prowadzącej do pomnika Fryderyka II oraz drzewa, które rosły po jej bokach

Wolności

Hauptstraße (pol. ulica główna). Główna ulica Jaworzyny Śląskiej, powstała przy fabryce porcelany i urzędzie miejskim, prowadząca w kierunki wsi Czechy. W marcu 1938 r., zmieniono jej nazwę na Straße der SA, czyli nazistowskiej bojówki, Oddziałów Szturmowych NSDAP. Poniżej przedwojenna widokówka przedstawiająca ulicę w latach 20. XX wieku.


Ciekawostka #1 Plac Franza Beckera

Franz Becker Platz. Taką nazwę od marca 1938 roku nosił plac przed dworcem kolejowym, dzisiejszy park w Jaworzynie Ślaskiej. Franc Becker, członek NSDAP i jej bojówki SA, który 20 lutego 1932 roku został zastrzelony w pobliskim Żarowie, podczas starcia z bojówką partii komunistycznej.

Franz Becker Platz Jaworzyna Śląska
Franz Becker Platz Jaworzyna Śląska

Ciekawostka #2 Bunzelwitzerstraße

Bunzelwitzerstraße, w języku polskim ulica Bolesławicka, nawiązująca do sąsiedniej wsi, Bunzelwitz (dzisiaj Bolesławice). Gdzie znajdowała się ta ulica? W okresie przedwojennym tak nazywano fragment drogi pod wiaduktem kolejowym, łączący dzisiejsze ulice 1 Maja i Wolności.